Streszczenie
Akta biskupstwa warmińskiego
1613-1830
Zespół nr 166
Kancelaria biskupów warmińskich.
1,5 m.b. (36 j.a.)
Mag. 215
Księgi prowadzono w językach: łac., niem., pol.
Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie
PL 00-263 WARSZAWA ul. Długa 7
Fragment archiwum biskupstwa warmińskiego.
Dzieje aktotwórcy
Diecezja warmińska została utworzona jako jedna z czterech diecezji pruskich (obok chełmińskiej, pomezańskiej i sambijskiej) przez papieża Innocentego IV bullą Hiis, quae per dilectos filios (29 lipca 1243 r.). Początkowo była włączona do metropolii ryskiej, a od 1512 r. podlegała bezpośrednio Stolicy Apostolskiej (do 1930 r.). W wieku XIII stolicą diecezji było Braniewo, a następnie Frombork (do 1945 r.). Do połowy XV w. protektorat nad diecezją sprawował zakon krzyżacki, a gdy na mocy drugiego pokoju toruńskiego (1466 r.) Warmia została inkorporowana do Polski, protektorem diecezji stał się król Polski. W 1772 r., w wyniku pierwszego rozbioru Polski, Warmia znalazła się w granicach państwa pruskiego, a o obsadzie diecezji decydował król pruski.
Dzieje przechowywania
Do 1772 r. akta biskupie przechowywano w stolicy diecezji, Lidzbarku Warmińskim. Po I rozbiorze akta dot. spraw gospodarczych przejęły władze pruskie wraz z konfiskatą dominium biskupiego. Ostatecznie akta te znalazły się w archiwum w Królewcu. Pozostałą część archiwów biskupich przeniesiono na pocz. XIX w wraz ze stolicą diecezji do Fromborka, gdzie znajdowało się archiwum kapituły. Pod koniec II wojny światowej akta te ewakuowano; fragment z nich trafił po wojnie do AGAD drogą rewindykacji: 57 pozycji od sygn. 62 do 115 to akta z Królewca, pozostałych 14, od sygn. A 37 do A 126b, to dok. pochodzące z Fromborka.
Zawartość
W AGAD znajdują się tylko fragmenty archiwum biskupstwa i kapituły warmińskiej; w większości są to materiały z drugiej poł. XVIII w.; przeważają akta administratorów, a nie ordynariuszy diecezji. Składają się na nie akta sądów kościelnych (konsystorskie i oficjalia — sprawy między duchowieństwem a świeckimi, testamenty, dyspensy małżeńskie), korespondencja bieżąca oraz akta gospodarcze (inwentarze, spisy dochodów i powinności), akta dóbr biskupich.
Sygn. 84 A zawiera kop. korespondencji biskupów warmińskich z l. 1613–1703.
Tomy o sygn. 113, 114 i A 126b zawierają tłumaczone na j. niem. odpisy dok. z XIV–XVI w., regulujących prawa własności i posiadania w obrębie dóbr biskupstwa.
Zachowała się też księga rachunkowa klasztoru franciszkanów w Stoczku Warmińskim, sygn. 79, z lat 1785–1821.
Układ
Według dawnej numeracji ksiąg.
Indeksy Rzeczowe
Warmia, biskupstwo
Hasła geograficzne
Warmia
Frombork
Stoczek
Informacje dla Użytkownika
Udostępnianie - Ograniczenia
Zespół nie jest zmikrofilmowany.
Reprodukowanie
Prawa własności należą do Skarbu Państwa. Reprodukowanie jest możliwe po uzyskaniu zgody Archiwum Głównego Akt Dawnych. W tych sprawach należy kontaktować się z Kierownikiem oddziału informacji i udostępniania AGAD.
Jak cytować?
AGAD, A. bp. warm.
Opracowanie
Opracował H. Wajs
Materiały Pokrewne
Archiwum Archidiecezji Warmińskiej w Olsztynie.
Inne inwentarze
Inwentarz książkowy
Bibliografia
Glemma T., O archiwum warmińskim we Fromborku, „Archeion”, t. 9, 1931, s. 19–35
Wajs H., Archiwum biskupstwa warmińskiego i kapituły warmińskiej, [w:] Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Informator o zasobie, oprac. zbior. pod red. T. Zielińskiej, Warszawa 1992, s. 62–63.
Zawartość
Akta sądowe i administratorów
166.1
1742-1830
14 j. a.
A 37
1743-1745
Acta consistorii generalis Varmiensis sub reverendo domino canonico A. M. Szulz, administratore generali.
łac.
księga oprawna w tekturę, s. 788.
[Akta konsystorskie, wpisy testamentów, fundacji mszalnych i sprawy między duchowieństwem, a świeckimi.]
A 38
1746
Acta curiae episcopalis Varmiensis sub A. S. Grabowski episcopo.
łac.
księga oprawna w półskórek, k. , 57.
[Kopie listów do i od biskupa.]
A 41
1742-1748
Acta officialatus Varmiensis.
łac.
księga oprawna w półskórek, s. 368.
[Akta sądowe, kościelne, za oficjalatu M. A. Szulza.]
A 53
1757-1758Acta officialatus Varmiensis.
łac.
księga oprawna w półskórek, k. 83
[Akta sądowe, kościelne, za oficjalatu M. A. Szulza.]
A 54
1759
Acta administrationis episcopatus Varmiensis sub reverendo domino A. Szulz.
łac.
księga oprawna w tekturę, k. 10.
[Kopie listów do i od administratora.]
A 55
1765
Acta administrationis episcopatus Varmiensis.
łac., niem.
księga oprawna w tekturę, k. 76.
[Akta sądowe administratora, kanonika J. F. Sztoltmana.]
A 56
1762-1766
Acta consistorii generalis Varmiensis.
łac.
księga oprawna w tekturę, k. 76.
[Akta sądowe za oficjalatu kanonika J. F. Sztoltmana.]
A 72
1786-1787
Acta administrationis domini Caroli ex liberis baronibus de Zehmen suffraganei Varmiensis.
łac., niem.
księga oprawna w tekturę, k. 107.
[Korespondencja kierowana do i od administratora, odpisy lub oryginały.]
A 77
1793
Acta officialatus domini A, M. de Marquart, administratoris generali Varmiensis.
łac., niem.
księga oprawna w tekturę, k. 521
[Korespondencja do i od administratora.]
A 78
1793
Acta officialatus domini Caroli liberi baronis de Poppelman.
łac., niem.
księga oprawna w tekturę, k. 219.
[Korespondencja do i od administratora, zwłaszcza z kapitułą warmińską.]
A 79
1792-1795
Acta officialatus domini Caroli de Zehmen administratoris Varmiensis et A. de Marquart administratoris Varmiensis.
łac., niem.
księga oprawna w tekturę, k. 56.
[Korespondencja do i od administratorów.]
A 81
1818-1830
Acta curiae episcopalis Varmiensis sub Josepho ab Hohenzollern episcopo.
łac., niem.
księga oprawna w półskórek, k. 357.
[Kopie listów do i od biskupa.]
A 84
1613-1703
Liber processuum.
łac., niem.
księga oprawna w półskórek, k. 137.
[Kopiariusz listów ordynariuszy i administratorów diecezji warmińskiej.]
A 126 a
1308-1742
Akten der politischen und kirchlichen Verwaltung des Ermlandes. Personalia.
łac., niem.
księga orpawna w półpłótno, k. 21.
[Oryginały i odpisy dokumentów z różnych epok, głównie z XVII-XVIII w.]
Księgi rachunkowe biskupstwa warmińskiego
166.2
1614-1772
18 j. a.
62
1698
Ratio preceptarum et expositarum.
łac.
księga oprawna w pergamin, k. 29.
Księga rachunkowa Michała Dąbrowskiego, kanonika warmińskiego i administratora olsztyńskiego.
63
1614
Commissio mansorum totius episcopatus Varmiensis.
łac.
poszyt w oprawie tekturowej, k. 29.
[Lustracja dóbr biskupstwa warmińskiego.]
Mikrofilm: A-20154
64
1682
Actus commissionis episcopatus Varmiensis.
łac.
księga oprawna w pergamin, s. 132.
[Lustracja dóbr biskupstwa warmińskiego.]
65
1690
Actus commissionis generalis per omnes cameratus episcopales.
łac.
księga oprawna w pergamin, s. 106.
[Lustracja dóbr biskupstwa warmińskiego.]
66
1702
Actus commisionis generalis per omnes cameratus episcopales.
łac.
księga oprawna w skórę, s. 144.
67
1717
Continuatio revisionis in cameratibus episcopalibus.
łac.
księga oprawna w półskórek, s. 264.
[Rewizja dóbr biskupich.]
68
1749-1750
Regestrum generale oeconomiae Varmiensis.
łac.
księga oprawna w półskórek, s. 474.
[Księga rachunkowa.]
69
1759-1760Regestrum burgrabiale oeconomiae Varmiensis.
łac.
księga oprawna w półskórek, s. 474.
[Księga rachunkowa.]
70
1760-1761
Regestrum burgrabiale oeconomiae Varmiensis.
łac.
księga oprawna w półskórek, s. 453.
[Księga rachunkowa.]
71
1761-1762
Regestrum burgrabiale oeconomiae Varmiensis.
łac.
księga oprawna w półskórek, s. 458.
[Księga rachunkowa.]
72
1762-1763
Regestrum burgrabiale oeconomiae Varmiensis.
łac.
księga oprawna w półskórek, s. 452.
[Księga rachunkowa.]
73
1763-1764
Regestrum burgrabiale oeconomiae Varmiensis.
łac.
księga oprawna w półskórek, s. 451.
[Księga rachunkowa.]
74
1765-1766
Regestrum burgrabiale oeconomiae Varmiensis.
łac.
księga oprawna w półskórek, s. 447.
[Księga rachunkowa.]
75
1766-1767Regestrum burgrabiale oeconomiae Varmiensis.
łac.
księga oprawna w półskórek, s. 397.
[Księga rachunkowa.]
76
1767-1768
Regestrum burgrabiale oeconomiae Varmiensis.
łac.
księga oprawna w półskórek, s. 447
[Księga rachunkowa.]
77
1765-1770
Contributio prima agrariarum.
łac.
poszyt w oprawie papierowej, s. 43.
[Rejestr podatkowy.]
78
1768-1772
Rapsorium lignationis.
łac.
luźne poszyty w papierowej oprawie, s. 261.
[Księga dochodów z lasów biskupich.]
80
1747-1768
Rationes perceptorum et expositorum administrationis Frauenburgensis.
łac.
księga oprawna w skórę, s. 353.
[Rachunki dochodów i wydatków z Fromborka.]
Różne kopiariusze dokumentów i rejestry dóbr
166.3
[XIV-XVII], 1772-1773
3 j. a.
113
[XIV-XVI]
łac., niem.
księga oprawna w pergamin, s. 421.
Kopia każdego dokument wpisanego do s. 273, został po przepisaniu z ksiąg kancelaryjnych księcia Albrechta Starszego (do s. 44) i oryginałów (s. 188) potwierdzona za zgodność przez Mikołaja Jekela, kleryka diecezji sambijskiej, notariusza publicznego autorytetu papieskiego w 1576 r.
Iluminowny herb Panna, (k. II) Hugona Dąbrowskiego, starosty radzyńskiego (1555-1588), na polecenie którego ten tom został spisany.
Kopiariusz przywilejów wielkich mistrzów Zakonu Niemieckiego, biskupów warmińskich i królów polskich wydanych dla ziem pruskich.
k. II
1576
Iluminowany herb Panna, Hugona Dąbrowskiego, starosty radzyńskiego (1555-1588)
s. 44
1576
Wpis notariusza Mikołaja Jekela
s. 188
1576
Wpis notariusza Mikołaja Jekela
114
[XII-XVII]
niem.
księga oprawna w półskórek, s. 217.
Kopiariusz pomiarów włości i tranzakcji biskupstwa warmińskiego.
115
1772-1773
Register der Bischoflichen und Capitels Besitzungen nach Besitznahme durch Preussen.
niem.
księga oprawna w półskórek, s. 709.
[Księga dóbr biskupstwa i kapituły warmińskiej sporządzona w związku z zajęciem przez Prusy po I rozbiorze.]
Varia - Rejestr jałmużny konwentu Franciszkanów w Stoczku
166.4
1785-1821
1 j. a.
79
1785-1821
Connotatio elemosinarum expensarum a capitulo Lanciciensi die 23 Julii celebrato, anno 1785, sub gvardianatu Fortunati Seeloff ad templum Pacis Gloriose Mariae Virginis de Fontibus nuncupatrum.
łac., pol.
księga oprawna w skórę, s. 269.
Księga prowadzona dwustronnie.
Rejestr sum uzyskiwanych z jałmużny przez konwent Franciszkanów w Stoczku [niem. Springborn], razem z wykazem celów, na które sumy te zostały wydatkowane.